Je verjaardag vieren, net als miljoenen anderen. Leuk, of liever niet?

Als kind telde je al weken van tevoren af. De nacht vóór je verjaardag sloop je naar beneden om stiekem een blik in de woonkamer te werpen. En jawel, daar hingen ze weer, de slingers. Nu voelde en wist je het echt: ik ben jarig! Eén dag per jaar draaide alles om jou. Je werd overladen met cadeaus. Op school kreeg je een versierde kroon op je hoofd en mocht je trakteren. En na schooltijd ging er een stoet dolenthousiaste klasgenootjes met je mee naar huis om jouw super feestje te vieren. Jij was de held(in) van de dag! Het was iets magisch. Dat bijzondere gevoel nam echter af naarmate de jaren verstreken en misschien besloot je zelfs op een dag: ik sla het maar eens een jaar over.

Hieperdepiep hoera!

Hoewel het ultieme verjaardagsgevoel dus minder wordt, blijft een groot deel van de mensen toch levenslang jaarlijks hun geboortedag vieren, of ze dat nu leuk vinden of niet. En dat geldt niet alleen voor Nederlanders, want ook wereldwijd is het herdenken van de geboortedag nog altijd razend populair. Die ene dag in het jaar is voor veel mensen blijkbaar net iets specialer. Omringd door familie en vrienden voelen ze zich extra gewaardeerd. Ze blikken al dan niet tevreden terug op het afgelopen levensjaar en kijken vooruit. Wie weet droom jij op je verjaardag ook wel over verre reizen, een nieuw huis of een andere baan of trek je juist de conclusie dat het prima gaat zoals het nu gaat. Lekker laten zo, rust in de tent, punt. En laten we vooral niet overdrijven, want zo uniek is jouw ‘speciale dag’ niet. Alleen al in Nederland zijn er gemiddeld 47 duizend anderen tegelijk met jou jarig, en wereldwijd zijn dat er zelfs wel 18 tot 19 miljoen!

Verjaardagvieren op zijn Hollands

Het bijzondere is niet zozeer dat veel mensen hun verjaardag blijven vieren, maar dat zeker Nederlanders hun verjaardag ieder jaar op dezelfde manier vieren. Stel je bent jarig. Je hebt wat vrienden en familie uitgenodigd die jou bij de deur, naast een cadeau drie dikke zoenen op de wang geven. Voordat je plaatsneemt in de ‘verjaardagskring’, schiet je het toilet in om nog snel even de lippenstift van tante Marie met een toiletpapiertje van je wangen te vegen. Ondertussen hoor je je tante met haar schelle stem de hele kring mensen feliciteren met jouw verjaardag. Vervolgens blaas je voor de grap de tig kaarsjes van de verjaardagstaart uit, je voorziet iedereen van taart, koffie en thee en je knoopt vervolgens een gesprek aan met de mensen naast wie je toevallig bent neergeploft. Het verdere verloop van jouw verjaardagsfeest laat zich waarschijnlijk raden. Je bent de hele tijd druk aan het bedienen. Na een uurtje komen de chips en de toastjes met wat smeersels op tafel, je schenkt ondertussen sap, fris, wijn of bier in en aan het eind van het feest gaan de borrelhapjes een paar keer de kring rond. Herkenbaar? Er bestaan natuurlijk kleine variaties op deze typisch Nederlandse manier van verjaardagvieren en er zijn ook mensen die deze dag op een totaal andere manier vieren zoals bijvoorbeeld met het jaarlijks terugkerende verjaardagsetentje bij de Chinees, maar dit is toch wel zoals het gros van de Nederlanders hun verjaardag viert. Misschien heb je er nooit zo bij stilgestaan of denk je dat de rest van de wereld zijn verjaardag ook zo doorbrengt. Hoog tijd om eens voorbij onze grenzen te kijken.

Verjaardagstradities wereldwijd

Zo lezen we op internet dat in Brazilië, Argentinië, Hongarije en Italië de jarige rode oortjes overhoudt aan zijn verjaardag. Daar wordt de jarige door de feestvierders aan zijn oren getrokken om de gelukkige voorspoed en een lang leven te wensen. In Jamaica wordt de jarige Job of Jet met meel ingepeperd en om ervoor te zorgen dat het meel lekker blijft plakken, krijgt het feestbeest eerst een plens water over zich heen. In het oosten van Canada is een jarige te herkennen aan een glimmende neus. Die wordt flink met boter ingesmeerd zodat de persoon in kwestie te glibberig is voor ongeluk en negativiteit. De Chinezen slurpen op hun verjaardag lange noedels naar binnen voor een lang en gelukkig leven. Als je een zoetekauw bent, vier dan vooral je verjaardag in Australië. Daar krijg je Fairy bread geserveerd, een sneetje brood met lekker veel discodip. Alle controlfreaks opgelet! In Israël ga je hoe dan ook de lucht in. Daar word je met stoel en al opgepakt en flink gejonast. Zie je in Denemarken een gehesen vlag bij een huis, dan weet je dat er iemand jarig is.

Ondertussen hoor je je tante met haar schelle stem de hele kring mensen feliciteren met jouw verjaardag.

Eigenaardige tradities misschien, maar dit is nog niets vergeleken bij de Ieren, want daar worden kinderen op hun verjaardag ondersteboven met hun hoofd zachtjes tegen de grond gebeukt. Als je daar geen plat hoofd van krijgt! En ach, die arme Duitse vrijgezelle mannen die op hun 30e verjaardag de trap van het gemeentehuis of de kerk moeten schoonvegen, net zolang totdat er een vrouw langskomt die ze kunnen kussen om te laten zien dat ze een aantrekkelijke huwelijkskandidaat zijn. Je zou er medelijden mee krijgen! Maar wat ze in de Verenigde Staten doen, slaat echt alles. Een jarige krijgt daar evenveel billenkoek als het aantal jaren dat hij oud is. Dat wordt dus flink op de blaren zitten na het verjaardagsritueel. Als je dit allemaal zo leest, dan zijn de drie Hollandse zoenen, het iedereen feliciteren met de jarige en de vreemde ‘kringsessie’, zo gek nog niet!

De eerste verjaardagsvierders

Mocht je nu denken dat verjaardagvieren iets van de laatste eeuw is, dan heb je het mooi mis. Het is namelijk een oeroude aangelegenheid. Al in de oudheid begon men ermee. Weliswaar hadden de mensen toen nog geen kalender, maar ze beseften wel dat ze ouder werden, wat ze relateerden aan de seizoenswisselingen. Volgens sommige wetenschappers waren de Egyptenaren de eersten die hun verjaardag vierden. Dit wordt echter door anderen betwist. Zij beweren dat het om de kroningsdag van de farao ging. De Grieken zouden wat later de verjaardag van hun goden hebben gevierd met maanvormige taarten met kaarsen erop. Zij offerden de taarten aan hun goden. Aha, daar zou dus weleens de taart met kaarsjes vandaan kunnen komen.

In die tijd werden alleen de mannen ouder, want de verjaardag van vrouwen werd niet gevierd.

Toch zijn het waarschijnlijk niet de Egyptenaren en de Grieken maar de Romeinen geweest, die zijn begonnen met het vieren van verjaardagen voor de gewone man. Door hun eigen kalender kon iedereen zijn geboortedag gaan herdenken. In die tijd werden alleen de mannen ouder, want de verjaardag van vrouwen werd niet gevierd. Toen de Romeinen zich hadden teruggetrokken, stopte het vieren van verjaardagen omdat de kerk het verjaardagsfeest een heidense traditie vond. Dit hielden de Christenen vol tot in de vierde eeuw. Ze veranderden langzaam van gedachten en begonnen de geboortedag van Jezus te vieren. Dat bracht Koningen en machtige edellieden op het idee om zelf ook feesten te gaan geven ter ere van hun eigen verjaardag. Ze droegen kronen op die dag en voerden hiermee de traditie van de verjaardagskronen in.

Onze oosterburen vierden al eerder dan wij hun geboortedag met kaarsen op de taart. In de zeventiende eeuw hielden ze namelijk zogenaamde Kinderfeste. Op kinderverjaardagsfeesten werd op de taarten voor ieder levensjaar één kaarsje geplaatst plus een extra kaarsje om de hoop op een volgend jaar te symboliseren. Pas tijdens de Industriële Revolutie kwamen door de massaproductie, de verjaardagstaarten ook beschikbaar voor gewone mensen. Met name de Cadby Hall Bakeries Cadby Hall – Wikipedia waren hier bedreven in. Zo staan we dus met ons verjaardagsfeest in een lange traditie van verjaardagvieren en voelen we ons verbonden met de rest van de jarigen over de hele wereld.

Tot slot

Maar misschien behoor jij wel tot de grote groep mensen die hun verjaardag helemaal niet (meer) viert omdat jouw verjaardag bijvoorbeeld vervelende herinneringen oproept aan vroeger of omdat rond jouw verjaardag een dierbare is overleden. Het kan ook zijn dat je gewoon geen zin hebt in verplichtingen. Op jouw dag doe je graag waar je zelf zin in hebt. Je gaat veel liever een weekendje weg of lekker winkelen met je vriendinnen, of je laat deze dag simpelweg ongemerkt aan je voorbij gaan. Je familie of vrienden kunnen zeuren wat ze willen dat dit ongepast is. En mochten ze blijven aanhouden dat je toch echt een feestje moet geven, dan kun je altijd nog zeggen dat verjaardagvieren gevaarlijk is. Jazeker! Uit onderzoek blijkt namelijk dat je op je verjaardag door alle stress 14% meer kans loopt om te overlijden dan op een andere dag. (Dood komt vaker op verjaardag (nos.nl). Levensgevaarlijk dus! Het kan ook zijn dat je vanwege je geloofsovertuiging je verjaardag niet viert zoals de Jehova’s en een grote groep Moslims.

Of je nu wel of niet je verjaardag viert, je ontkomt er niet aan dat je ieder jaar een jaar ouder wordt. Dus of je nu wel of niet al die 3240 kaarsjes op je 80e verjaardag hebt uitgeblazen, toch van harte gefeliciteerd met je verjaardag! Het leven gaat verder en morgen begint er, ongemerkt of niet, gewoon weer een nieuwe dag in een nieuw levensjaar.