Anita heeft een eetlijst gekregen van haar diëtiste waarop allerlei voedingsmiddelen staan die ze niet meer mag eten. Vanaf nu moet alles koolhydraatarm en zoveel mogelijk suikervrij. Maar als ze de lijst eens goed bekijkt, schrikt ze enorm. Géén brood meer? En nooit meer aardappelen? Hoe moet ze dit nu aanpakken?
Ze mag wel linzen, kikkererwten en aubergine eten. Waar vindt ze die en wat kan ze ermee koken? Ze komt gerechten tegen zoals linzensoep met komijn, geroosterde aubergines met tahin en kruidige kikkererwtensalades. Er gaat een hele nieuwe wereld voor haar open. Kan ze nieuwe recepten leren? Ze vraagt zich af wat de Nederlander eigenlijk at voordat aardappelen en brood de norm werden.
Geschiedenis van de Nederlandse keuken
In de eerste eeuwen van onze jaartelling werd er in Nederland vooral gegeten wat voorhanden was. De landbouw was de grote voedselvoorziener. Er was vlees van runderen, schapen, geiten en varkens. Melk en kaas werden al vroeg genuttigd en er werd tarwe, gerst, gierst en haver verbouwd. Steeds was er dat grote verschil tussen arm en rijk. De meeste armen aten vooral pap, roggebrood en zo nu en dan vlees, op smaak gebracht met ui, zout en honing. De rijkeren aten een stuk gevarieerder en gebruikten allerlei kruiden en specerijen, vaak als statussymbool, want ze waren in die tijd schaars en duur.
Later werd de Nederlandse keuken sterk beïnvloed door andere culturen en landen. Met het ontdekken van de Nieuwe Wereld door verschillende ontdekkingsreizigers uit Europa kwamen er veel nieuwe voedingsmiddelen naar ons land. Zo deed de aardappel zijn intrede, die zich later ontpopte als volksvoedsel. Ook waren nieuwe kruiden en specerijen nu verder verspreid, al genoten de rijken daar het meest van.
Het draaide allemaal om zuinigheid, goede tafelmanieren en gezonde voeding
Er ontstond in de 17e eeuw een nieuwe trend: kookboeken die door keukenmeiden geschreven werden. Eerder namen mannen daarin het voortouw. Een voorbeeld daarvan is De volmaakte Hollandsche keuken-meid uit 1746. Een groot deel van de recepten bleek helemaal niet zo ‘Hollandsch’ te zijn, want ze waren overgenomen uit een Frans kookboek.
Deugdelijkheid was een populair thema, ook in de keuken. Soberheid en eenvoud stonden hoog in het vaandel en dat bleef zo tot en met de 20e eeuw. Veel meisjes kwamen terecht op de huishoudschool en daar leerden ze eenvoudig en betaalbaar te koken. Het draaide allemaal om zuinigheid, goede tafelmanieren en gezonde voeding. Veel mensen kozen voor een maaltijd met gekookte aardappels, gekookte groente en een stukje vlees of natuurlijk stamppot. Gevolg was wel dat de Nederlandse keuken zich weinig ontwikkelde en dat mensen niet erg openstonden voor andere opties.
Globalisering en nieuwe invloeden
Door de toenemende globalisering is de Nederlandse keuken in de laatste decennia van de 20e eeuw toch snel veranderd. Veel nieuwe gerechten deden hun intrede, van Italiaanse tot Griekse en Spaanse. Pasta en pizza zijn in veel Nederlandse huishoudens niet meer weg te denken. Denk ook aan tortilla’s, paella, gyros en tzatziki. Later kwamen daar de Turkse en Indiase keuken bij en ook het Midden-Oosten kon niet ontbreken. Vandaar de shoarma, döner kebab en naan. Ook raakten steeds meer Nederlanders bekend met ingrediënten als courgettes, aubergines, artisjokken en couscous.
In een kapsalon komt de Turkse shoarma samen met de Nederlandse friet en kaas
Zogenaamde ‘fusiongerechten’ ontstonden en verbonden de verschillende culturen met elkaar. Dat betekent simpelweg dat je verschillende keukens samenvoegt en daarmee iets nieuws maakt. Soms introduceren migranten nieuwe smaken en gerechten die vervolgens worden omgevormd om beter in de bestaande eetcultuur te passen. Denk aan het aan de Nederlandse smaak aangepaste Chinees-Indische eten. Sommige fusiongerechten ontstaan spontaan, zoals een bamischijf of een kapsalon. In een kapsalon komt de Turkse shoarma samen met de Nederlandse friet en kaas. Sommige koks experimenteren graag met allerlei smaakcombinaties en zo ontstaan nog meer nieuwe gerechten.
Conclusie
De Nederlandse keuken is inmiddels veel gevarieerder geworden en gaat verder dan alleen aardappels. Toch kan het lastig zijn om gezond of bijvoorbeeld koolhydraatarm te willen eten en dan je inspiratie uit de Nederlandse recepten te halen. Als je alle aardappels, al het brood en inmiddels ook al de pasta moet schrappen, blijft er niet veel over.
Gelukkig ontdekken we steeds meer variaties en opties die net zo gezond zijn. Wie had er een paar jaar geleden ooit gedacht dat er nu ook bloemkoolrijst of courgettepasta op het menu zou staan? Een andere bereidingswijze kan bijvoorbeeld ook een groot verschil maken. Spruitjes smaken toch anders als je ze roerbakt in plaats van kookt. Wie weet ontdekt Anita binnenkort dat geroosterde kikkererwten een heerlijke snack zijn en dat haar nieuwe eetpatroon veel meer mogelijkheden biedt dan ze dacht.